عمران روستايي

مقدمه: فعاليت‌هاي عمران روستايي يكي از مهمترين و اصلي ترين اقدامات بنياد مسكن انقلاب اسلامي‌در امور كالبدي و عمران و آبادي روستاهاي كشور مي‌باشد. اين فعاليت‌ها با هدف ايجاد زمينه توسعه و عمران روستاها و تأمين عادلانه امكانات و هدايت فيزيكي جهت بهبود شرايط زيست محيطي نقاط روستايي در سراسر كشور به انجام مي‌رسد. لذا با اهداف سند چشم انداز توسعه 20 ساله كشور كه به عنوان سند توسعه ملي محسوب مي‌گردد، هم راستا مي‌باشد.

 

اهم فعاليت‌ها:

 

ساماندهي كالبدي سكونتگاههاي روستايي

ساماندهي كالبدي سكونتگاههاي روستايي طرحي است كه به منظور توسعه هماهنگ و موزون فعاليت‌هاي كشاورزي، صنعتي و خدماتي از طريق توزيع مناسب جمعيت و فعاليت و استقرار بهينه خدمات در محيط‌هاي روستايي، هماهنگ با نظام شبكه شهري تهيه مي‌شود.

اهداف مورد نظر از تهيه طرح‌هاي مذكور به قرار زير است:

1.       ساماندهي فضايي سكونتگاههاي روستايي موجود در قالب نظام تقسيمات فضايي – كالبدي

2.       ساماندهي اقتصادي محدوده مورد مطالعه مبتني بر ارايه برنامه‌ها، طرح‌ها و پروژه‌هاي اقتصادي به تفكيك تقسيمات كالبدي طرح

3.       توزيع و پراكنش جمعيت روستايي در قالب نظام تقسيمات كالبدي طرح

4.       ساماندهي مناسب تأسيسات و خدمات رفاهي با توجه به نظام سلسله مراتبي و تقسيمات كالبدي پيشنهادي

 

عملكرد طرح:

تا پايان سال 1388 نسبت به تهيه 237 طرح ساماندهي اقدام گرديده است .  

 

طرح‌هادي روستايي

 طرح‌هادي روستايي طرحي است كه ضمن ساماندهي و اصلاح بافت موجود، ميزان و مكان گسترش آتي و نحوه استفاده از زمين براي عملكردهاي مختلف از قبيل مسكوني، تجاري و كشاورزي و تأسيسات و تجهيزات و نيازمندي‌هاي عمومي‌روستايي را برحسب مورد در قالب مصوبات طرح‌هاي ساماندهي فضا و سكونتگاههاي روستايي و طرح‌هاي جامع ناحيه اي تعيين مي‌نمايد.

اهداف مورد نظر از تهيه و اجراي طرح‌هاي مذكور به قرار زير مي‌باشند:

1.       ايجاد زمينه توسعه و عمران روستاها با توجه به شرايط فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي

2.       تأمين عادلانه امكانات از طريق ايجاد تسهيلات اجتماعي، توليدي و رفاهي

3.       هدايت وضعيت فيزيكي روستا

4.       ايجاد تسهيلات لازم جهت بهبود مسكن روستاييان و خدمات محيط زيستي و عمومي‌

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 در 22024 روستا تهيه طرح و در 9517 روستا اجراي طرح هادي صورت گرفته است . از ابتداي سال 1389 تا پايان خرداد ماه نيز طرح هادي 5 روستاي ديگر تهيه شده و بدين ترتيب كل طرح هاي تهيه شده تا پايان خرداد ماه 22029 طرح مي باشد . همچنين تهيه طرح 3276 روستا و اجراي آن در 2661 روستا نيز در برنامه سال جاري بنياد قرار دارد . 

 

بهسازي بافت باارزش روستايي

بهسازي بافت باارزش روستايي طرحي است كه با شناسايي و ارتقاي فضاهاي باارزش روستايي، توسعه كالبدي – فضايي روستا را از طريق حفاظت و احياي ارزش‌هاي فرهنگي، تاريخي و معماري آن به شيوه‌هاي مناسب و بهينه پيگيري مي‌نمايد.

تهيه و اجراي طرح‌هاي مذكور به منظور دستيابي به اهداف ذيل به انجام مي‌رسد:

1.       حفاظت، احياء و مرمت بافت و كالبد واجد ارزش در رابطه با سكونت و توليد

2.    حفاظت و احياي ارزش‌هاي فرهنگي، تاريخي، كالبدي – فضايي، معماري و منظر روستايي و معرفي اين ارزش‌ها در سطوح ملي و فراملي به خصوص در زمينه توسعه گردشگري

3.       ارتقاي كمي‌و كيفي عرصه‌هاي زيست و توليد روستايي

4.       فراهم نمودن زمينه توسعه و عمران روستا با توجه به شرايط، امكانات و محدوديت‌هاي موجود

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 در 56 روستا تهيه طرح و در 39 روستا اجراي طرح بهسازي بافت باارزش انجام شده است . اجراي 8 طرح بهسازي نيز در برنامه سال جاري بنياد قرار دارد .

صدور اسناد مالكيت اماكن روستايي

 اين طرح در بر گيرنده مجموعه فعاليت هاي حقوقي و فني تهيه و تنظيم مدارك و نقشه‌هاي لازم جهت صدور اسناد اماكن روستايي است. صدور سند بر اساس تقاضاي جمعي روستاييان و برداشت نقشه تفكيكي روستا با مشخصات ثبتي، تحديد حدود و تعيين مالكيت قانوني املاك صورت مي گيرد.

اهداف مورد نظر اين فعاليت عبارتست از :

1‌- ساماندهي و تثبيت نظام مالكيت اراضي واقع در بافت روستاها

2- كاهش و رفع اختلافات  حقوقي ناشي از مالكيت ها در روستا

3‌- امكان بهره‌گيري روستاييان از تسهيلات بانكي

4 – كمك به توسعه اقتصادي روستا از طريق افزايش ارزش حقوقي و اقتصادي اماكن واقع در روستا

5- فراهم آوردن بستر مناسب قانوني به منظور تسريع در خدمات رساني به روستاها

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 ، تعداد 2334096 جلد سند مالكيت اماكن روستايي صادر شده است . از ابتداي سال 1389 تا پايان خرداد ماه نيز 27367 جلد سند صادر گرديده كه بدين ترتيب كل اسناد صادره تا پايان خرداد ماه سال جاري 2361463 جلد مي باشد . همچنين صدور 229750 جلد سند نيز در برنامه سال جاري بنياد قرار دارد . 

 

طرحهاي مطالعاتي و تحقيقاتي

 اين طرحها در برگيرنده فعاليتهاي پژوهشي و تحقيقاتي در حوزه عمران و توسعه روستايي كشور است كه باتوجه به نياز كنوني و چالشهاي آتي و با بهره‌گيري از اصول و روشهاي علمي به منظور تدوين مباني نظري و روش ‌شناسي فعاليتهاي عمران روستايي در راستاي اقدامات جديد و يا توسعه و بهبود فعاليتهاي جاري عمران روستايي به انجام مي‌رسد:

اهداف مورد نظر از تهيه طرحهاي مذكور شامل موارد ذيل است:

1‌- رفع موانع و مشكلات تحقق مطلوب وظايف عمران روستايي

2‌- دستيابي به روشهاي جديد در انجام وظايف عمران روستايي

3 - ايجاد زمينه‌هاي جديد فعاليت عمران روستايي

4 - ارائه الگو و روشهاي واحد در انجام وظايف عمران روستايي

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 تعداد 57 طرح مطالعاتي و تحقيقاتي بطور كامل به انجام رسيده است .

 

ارائه خدمات فني صدور پروانه ساختمان روستايي

 ارائه خدمات فني و مهندسي در صدور پروانه ساختمانهاي روستايي براساس ضوابط و مقررات فني و طرحهاي هادي مصوب و نظارت بر اجراي ساختمانهاي روستايي صورت ميگيرد. به منظور حصول اطمينان از رعايت كليه شاخص هاي فني وكارشناسي و استانداردهاي معماري و شهرسازي در ساخت وساز روستايي و ارتقاي كيفيت و دوام واحدهاي ساخته شده، بنياد مسكن در كليه مراحل صدور پروانه و همچنين ساخت بنا، نظارت نموده وخدمات فني و مهندسي ارايه مي نمايد.

اهداف مورد نظر از اين فعاليت عبارتند از :

1‌- جلوگيري از ساخت و سازهاي غير اصولي و غير مجاز در روستا

2‌- افزايش كيفيت ساخت و سازهاي روستايي

3 - دسترسي روستاييان به خدمات فني و مهندسي

4‌- هدايت توسعه كالبدي روستا

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 تعداد 784175 فقره پروانه ساختماني صادر شده است . از ابتداي سال 1389 تا پايان خرداد ماه نيز تعداد 53798 پروانه صادر شده و به اين ترتيب تاكنون مجموعاً 837973 فقره پروانه ساختماني در روستاها صادر شده است .

 بازنگري طرحهاي هادي روستايي

            در پايان افق دهساله طرحهاي هادي روستايي و به دنبال تحولات جمعيتي و تغيير شرايط مختلف اجتماعي،اقتصادي،فرهنگي و كالبدي روستاها، طرح هاي تهيه شده نيازمند بازنگري و به هنگام سازي مي باشند. در جريان روند تهيه اين طرحها، ضمن نقشه برداري مجدد و انجام مطالعات آماري و ميداني، كليه اطلاعات روستاها به هنگام گرديده و بر مبناي شرايط جديد، براي يك دوره دهساله ديگر برنامه ريزي و طراحي مي شوند.

اهداف مورد نظر طرحهاي مذكور در اصل همان اهداف طرحهاي هادي روستايي و استمرار ان در شرايط  جديد مي باشد:

1 - ايجاد زمينه توسعه و عمران روستاها باتوجه به شرايط فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي

2‌- تامين عادلانه امكانات از طريق ايجاد تسهيلات اجتماعي، توليدي و رفاهي

3‌- هدايت وضعيت فيزيكي روستا

4 - ايجاد تسهيلات لازم جهت بهبود مسكن روستاييان و خدمات محيط زيستي و عموم

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 نسبت به بازنگري 1897 طرح هادي اقدام شده است . همچنين تهيه طرح بازنگري 639 روستا نيز در برنامه سال جاري بنياد قرار دارد . 

تعيين محدوده روستا

 تعيين محدوده روستا طرحي است كه ضمن تعيين محدوده قانوني روستا و ارائه طرح و الگوي كاربري اراضي و طرح اصلاح معابر روستا، ضوابط مربوط به نحوه ساخت و ساز ايمن سازي در مقابل سوانح طبيعي، تفكيك زمين و ساير ضوابط و مقررات كالبدي مورد نياز را تعيين مي‌نمايد.

اهداف مورد نظر از نظر تهيه طرحهاي مذكور به قرار زير است:

1 - ايجاد زمينه توسعه و عمران روستاها باتوجه به شرايط فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي

2‌- تامين عادلانه امكانات از طريق ايجاد تسهيلات اجتماعي، توليدي و رفاهي

3‌- هدايت وضعيت فيزيكي روستا

4 - ايجاد تسهيلات لازم جهت بهبود مسكن روستاييان و خدمات محيط زيستي و عمومي

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 تعداد 1156 طرح تعيين محدوده روستا تهيه گرديده است . 

 

تملك و واگذاري زمينهاي روستايي

 يكي از وظايف بنياد مسكن، تملك اراضي ملي و دولتي واقع در محدوده و حريم روستاها بر اساس موازين قانوني ميباشد. اراضي تملكي پس از تهيه طرح تفكيكي بر اساس ضوابط طرح هادي و آماده سازي اوليه، فازبندي و اولويت بندي شده و به مرور زمان، كاربريهاي عمومي به دستگاههاي اجرايي مر بوطه و قطعات مسكوني نيز به متقاضيان واجد شرايط جهت احداث مسكن واگذار مي گردد.

 از جمله اهداف اين طرح عبارتند از:

1 - تامين زمينهاي لازم جهت عمران و نوسازي روستاها

2 - هدايت توسعه كالبدي و نظم دهي به گسترش فيزيكي روستاها

3- تفكيك اصولي زمين و رعايت استانداردها و ضوابط فني و شهرسازي

4- ايجاد انگيزه سكونت و فعاليت براي روستاييان

5-  حمايت از خانوارهاي روستايي فاقد زمين جهت احداث مسكن

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 تعداد 417386 قطعه زمين روستايي واگذار شده است . از ابتداي سال جاري تا پايان خرداد ماه نيز 2793 قطعه واگذار شده و به اين ترتيب مجموعاً 420179 قطعه زمين در اختيار روستائيان قرا گرفته است . واگذاري تعداد 15348 قطعه ز مين در دستور كار سال جاري بنياد قرار دارد .

 

طرح بهسازي روستاهاي نمونه

طرح بهسازي روستاهاي نمونه طرحي است كه تمامي پروژه‌هاي عمراني مورد نياز روستا را شامل و براساس آن زمينه‌هاي لازم براي توسعه ساير بخشها از جمله اشتغال و معيشت روستاييان فراهم مي‌گردد. مجموعه اقدامات اجرايي كه در روستاهاي نمونه انجام مي‌شود بر مبناي سند توسعه روستا (طرح هادي) صورت مي‌پذيرد.

تهيه و اجراي طرحهاي مذكور به منظور دستيابي به اهداف ذيل انجام مي‌شود:

1- توسعه و ترويج فعاليت بهسازي روستايي و تدوين الگوي مناسب آن

2‌- زمينه سازي براي دستيابي به توسعه يكپارچه و همه جانبه در روستاها

3 - توانمند سازي روستاييان براي مشاركت در اقدامات عمراني.

 

عملكرد:

تا پايان سال 1388 نسبت به تهيه 250 طرح و اجراي 60 روستاي نمونه اقدام شده است .